Ενοριακός Ναός Αγίου Γεωργίου Χαλανδρίου
Ίδρυση ενορίας Αγίου Γεωργίου Χαλανδρίου
Με την αύξηση του πληθυσμού της περιοχής Χαλανδρίου κατά τα μέσα του
20ου αιώνα κατέστη αναγκαία η ίδρυση νέας ενορίας στο βορειοανατολικό τμήμα της
περιοχής. Έτσι με Βασιλικό Διάταγμα «Περί ιδρύσεως Ενοριακού ναού», που
δημοσιεύτηκε στο αριθμ. 172 ΦΕΚ, τεύχ. Α ́ της 8ης Ιουλίου του 1955, ιδρύθηκε η
ενορία του Αγίου Γεωργίου με κέντρο και ενοριακό ναό το παλαιό μεταβυζαντινό
ναύδριο του Αγίου Γεωργίου που μέχρι τότε αποτελούσε παρεκκλήσιο της ενορίας του
Αγίου Νικολάου.
Η σμικρότητα του παλαιού αυτού ναού ως κεντρικού ενοριακού ναού στην
ανερχόμενη πληθυσμιακά περιοχή και ενορία ανάγκασαν τους πιστούς να
αποφασίσουν την ανοικοδόμηση νέου μεγάλου ιερού ναού, η θεμελίωση του οποίου
μετά την εξεύρεση του κατάλληλου οικοπέδου, έγιναν τον Απρίλιο του 1964.
Μετά από εντατική εργασία των εκάστοτε εφημερίων και επιτρόπων του ναού
καθώς και με την ολοπρόθυμη συμπαράσταση των πιστών την Κυριακή των Βαΐων του
1967 η ενορία συνάσσεται στο υπόγειο του νεοαναγειρόμενου ναού το οποίο θα
αποτελέσει για 32 ολόκληρα χρόνια το λειτουργικό της πυρήνα μέχρι την
ανοικοδόμηση ολόκληρου του ναού τα εγκαίνια του οποίου τελέστηκαν πανηγυρικά
την 21η Μαρτίου του 1999 από τον μακαριστό Αρχιεπίσκοπο Αθηνών κυρό
Χριστόδουλο.
Ο παλαιός ιερός ναός του Αγίου Γεωργίου
Ο παλαιός ναός του Αγίου Γεωργίου είναι κτισμένος στη συμβολή των οδών
Αγίου Γεωργίου και Αισχύλου στο βόρειο ανατολικό τμήμα του σημερινού Δήμου
Χαλανδρίου. Η περιοχή αυτή κατά την αρχαιότητα αποτελούσε τον ένα από τους 13
δήμους της Αττικής, το Δήμο της Φλύας.
Ο μικρός αυτός ναός του Αγίου Γεωργίου κτίστηκε πάνω στα ερείπια αρχαίων
οικοδομημάτων και ιερών, σπόλια των οποίων διασώζονται εντοιχισμένα στους
τοίχους του ναιδρίου (οικοδομικό υλικό, κίονες, κιονόκρανα κλπ.). Στον καθαρισμό
του αύλειου χώρου και κατά την απομάκρυνση μπαζών το 1967 βρέθηκε αρχαίος
μαρμάρινος βωμός «ταυροβόλιο» με ανάγλυφες παραστάσεις της Θεάς Δήμητρας και
της Κυβέλης. Στον ίδιο χώρο βρέθηκε επίσης μαρμάρινο θωράκιο βυζαντινού τέμπλου
με φυτικό ανάγλυφο διάκοσμο (πολύφυλλος ρόδακας ενταγμένος σε τετράγωνο
πλαίσιο). Μαρμάρινο επίσης βυζαντινό γλυπτό, πιθανότατα τμήμα επιστυλίου
τέμπλου, είναι εντοιχισμένο ως υπέρθυρο στη μικρή ορθογώνια πύλη της νότιας
πλευράς. Τα κατάλοιπα αυτά αποτελούν αψευδείς μάρτυρες της παρουσίας βυζαντινού
οικισμού και ναού στην περιοχή, καθώς και σημαντικά στοιχεία για να υποθέσουμε,
όπως αναφέρει και η παράδοση της περιοχής, ότι ο μικρός αυτός ναός ανάγεται κατά
την αρχική του φάση στη μεσοβυζαντινή περίοδο. (Τα δύο αυτά γλυπτά, το ταυροβόλιο
και το θωράκιο βρίσκονται από τις 22 Νοεμβρίου 1984 στο Πολιτιστικό κέντρο του
Δήμου Χαλανδρίου)
Ο σωζόμενος μέχρι σήμερα παλαιός ναός του Αγίου Γεωργίου αποτελεί
μονόχωρο ορθογώνιας κάτοψης καμαροσκέπαστο με δίριχτη κεραμοσκεπή ναό με
κεντρική είσοδο στη δυτική πλευρά και τρίπλευρη εξέχουσα αψίδα στα ανατολικά. Το
όλο οικοδόμημα, ως έχει, ανάγεται στον 17ο αιώνα. Με την αριθμ.
131/Φ26/12192/345/29-3-1980 απόφαση του Υπουργού Πολιτισμού και Επιστημών
που δημοσιεύτηκε στο ΦΕΚ 402/29-3-80 τεύχ. 2 ο ναός χαρακτηρίστηκε διατηρητέο
μνημείο επειδή ανάγεται στους μεταβυζαντινούς χρόνους, στα τέλη του 17ου αιώνα.
Στην ίδια εποχή ανήκουν και οι σωζόμενες, με κακή όμως διατήρηση, τοιχογραφίες
του ναού, σπαράγματα των οποίων εντοπίζονται στην κόγχη του Ιερού Βήματος, στην
καμάρα και στους πλευρικούς τοίχους.
Ο ναΐσκος αυτός αποτελούσε τον πρώτο και κεντρικό ενοριακό ναό του μικρού
αρχικά κατά τον 19ο αιώνα οικισμού του Χαλανδρίου μέχρι την ανέγερση του ιερού
ναού του Αγίου Νικολάου το 1930 του οποίου αποτελούσε έκτοτε παρεκκλήσιο. Από
τον Ιούλιο του 1955 ο μικρός αυτός ναός του Αγίου Γεωργίου λειτούργησε και πάλι ως
ενοριακός ναός μέχρι την Κυριακή των Βαΐων του 1967. Έκτοτε λειτουργεί ως
παρεκκλήσιο της ενορίας του Αγίου Γεωργίου και αποτελεί το σημαντικότερο ιστορικό
της μνημείο της το οποίο επιθυμεί να αποκατασταθεί και να αξιοποιηθεί.
Ήδη από την ενορία έχει δοθεί η εντολή σε αρμόδιο αρχιτεκτονικό γραφείο για
σύνταξη μελέτης προς αποκατάσταση του μνημείου, διαμόρφωσης του εξωτερικού
προαύλιου χώρου καθώς και συντήρησης των τοιχογραφιών
Ο νέος ιερός ναός του Αγίου Γεωργίου
Ο νέος και μεγαλοπρεπής ναός του Αγίου Γεωργίου κτίστηκε στο χώρο του
παλαιού κοιμητηρίου του Χαλανδρίου το οποίο έπαψε να λειτουργεί το 1957 και οι
τάφοι των κεκοιμημένων μεταφέρθηκαν στο νέο Δημοτικό κοιμητήριο.
Στο χώρο αυτό του παλαιού κοιμητηρίου αποφασίστηκε από το ενοριακό
Συμβούλιο και εγκρίθηκε από την Ιερά Αρχιεπισκοπή Αθηνών και το Υπουργείο
Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων η ανέγερση του νέου Ιερού ναού. Ο ναός
θεμελιώθηκε την 19η Απριλίου του 1964 και άρχισε να κτίζεται με βάση τις μελέτες
και τα σχέδια των αδελφών Ιωάννου και Χρήστου Μιχαήλ, αρχιτέκτονος και πολιτικού
μηχανικού αντίστοιχα.
Μετά από εντατική εργασία των εκάστοτε εφημερίων (ιδιαίτερα του π. Ιωάννου
Αγγελιδάκη) και επιτρόπων του ναού καθώς και με την ολοπρόθυμη συμπαράσταση
και συνδρομή των πιστών άρχισε η ανέγερση του περίλαμπρου νέου ναού στον
αρχιτεκτονικό τύπο της τρίκλιτης Βασιλικής με τρούλο. Την Κυριακή των Βαΐων του
1967 η ενορία συνάσσεται υπόγειο του νεοαναγειρόμενου ναού που είχε ολοκληρωθεί
και το οποίο θα αποτελέσει για 32 ολόκληρα χρόνια το λειτουργικό της πυρήνα μέχρι
την ανοικοδόμηση ολόκληρου του ναού τα εγκαίνια του οποίου τελέστηκαν
πανηγυρικά την 21η Μαρτίου του 1999 από τον μακαριστό Αρχιεπίσκοπο Αθηνών
κυρό Χριστόδουλο. Τον Μακαριότατο Αρχιεπίσκοπο πλαισίωσαν ο αείμνηστος
Μητροπολίτης Φιλίππων Νεαπόλεως και Θάσου κυρός Προκόπιος και ο επίσκοπος
τότε Βρεσθένης Δημήτριος, νυν πρώην Αρχιεπίσκοπος Αμερικής και πλειάδα ιερέων.
Από τότε και μέχρι σήμερα συνεχίζονται οι προσπάθειες για την ολοκλήρωση
του όλου οικοδομήματος εξωτερικά, επενδύσεις με λαξευτή πέτρα και συμπαγή τούβλα
(κατά τα πρότυπα των βυζαντινών ναών), και εσωτερικά με τον αναγκαίο λειτουργικό
εξοπλισμό, με τον εμπλουτισμό των κατάλληλων ιερών σκευών και με τον ζωγραφικό
διάκοσμο.
Εσωτερικά και εκατέρωθεν του κεντρικού Ιερού Βήματος προσαρμόστηκαν
δύο παρεκκλήσια δεξιά αφιερωμένο στον Άγιο Ιωάννη τον Πρόδρομο που φέρει και
μαρμάρινη φιάλη-βαπτιστήριο νηπίων και αριστερά στην Αγία μεγαλομάρτυρα
Μαρίνα με σταυρόσχημο μεγάλο μαρμάρινο βαπτιστήριο ενηλίκων κατά τα πρότυπα
των παλαιοχριστιανικών βαπτιστηρίων. Και τα δύο βαπτιστήρια είναι έργα λεπτης
τέχνης λευκού μαρμάρου και φέρουν γλυπτή διακόσμηση με γεωμετρικά σταυρόσχημα
σχέδια και φυτικά μοτίβα, μοτίβα και φυτικά .
Αξιόλογα έργα τέχνης γλυπτικής αποτελούν η μεγάλη συμπαγής ορθογώνια
Αγία Τράπεζα του Ιερού Βήματος και οι μικρότερες των παρεκκλησίων, ο μαρμάρινος
άμβωνας και ο επισκοπικός θρόνος που βρίσκονται επί του σολέα και τα δύο μεγάλα
προσκυνητάρια που βρίσκονται στον πρόναο εκατέρωθεν της κυρίας εισόδου του
κυρίως ναού. Αξιόλογης επίσης τέχνης αποτελεί και το ξυλόγλυπτο τέμπλο του ναού,
με σκαλισμένες παραστάσεις και πλούσιο φυτικό διάκοσμο, κατασκευασμένο το 2004.
Στην ίδια περίοδο ανήκουν και οι μεγάλες σύγχρονες βυζαντινής τέχνης φορητές
δεσποτικές εικόνες, έργα του αγιογράφου…….
Το υπόγειο του ναού, που αρχικά χρησιμοποιήθηκε ως χώρος λατρείας,
αποτελεί σήμερα τη μεγάλη αίθουσα των εκδηλώσεων και των δραστηριοτήτων της
ενορίας. Στο νότιο τμήμα διαμορφώθηκε παρεκκλήσιο αφιερωμένο στον άγιο
Αθανάσιο πατριάρχη Αλεξανδρείας εις ανάμνηση του προγενεστέρου ομώνυμου ναού
που υπήρχε ως κοιμητηριακός ναός στο χώρο αυτό.
Στο νότιο τμήμα του υπερώου του ναού διαμορφώθηκε παρεκκλήσιο
αφιερωμένο στην Αγία Μαρία τη Μαγδαληνή το οποίο χρησιμοποιείται και ως
εξομολογητήριο.
